به گزارش ترنم شمال؛ سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور از آماده شدن طرح‌های جنگلداری نوین در ۲۸ حوزه آبخیز و حدود ۷۱۸ هزار هکتار خبر می‌دهد؛ طرح‌هایی که قرار است حفاظت، احیا، توسعه، مقابله با آفات و حریق و مشارکت جوامع محلی را در کنار یکدیگر قرار دهند.

در این میان، یک پرسش اساسی همچنان پابرجاست: آیا توقف بهره‌برداری چوبی توانسته به حفاظت پایدار جنگل منجر شود یا جنگل پس از یک دوره تنفس، اکنون بیش از هر زمان دیگری به مدیریت فعال نیاز دارد؟

جنگل پس از یک دهه تنفس

جنگل‌های شمال ایران دیگر با یک مسئله ساده روبه‌رو نیستند. روزگاری محور اصلی مناقشه، بهره‌برداری چوبی بود؛ امروز اما تغییرات اقلیمی، خشکسالی، آتش‌سوزی، آفات و بیماری‌ها، تغییر کاربری و فشارهای انسانی، مجموعه‌ای از تهدیدهای به‌هم‌پیوسته را ایجاد کرده‌اند.

در یک قرن گذشته نیز جنگل‌های ایران از مداخلات مختلف در امان نبوده‌اند. طرح‌های زغال‌گیری، بهره‌برداری چوبی، احداث جاده و سد، خطوط انرژی و دیگر طرح‌های عمرانی بخشی از تاریخ مدیریت و مداخله در جنگل‌های کشور را تشکیل می‌دهند.

بر اساس آخرین آماری که سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور اعلام کرده، مجموع جنگل‌ها و بیشه‌زارهای طبیعی ایران حدود ۱۷ میلیون و ۹۰۰ هزار هکتار است. با این حال، مسئله امروز تنها میزان سطح جنگلی نیست؛ سلامت اکوسیستم و توان آن برای مقابله با فشارهای اقلیمی و انسانی نیز اهمیت دارد.

در چنین شرایطی، سیاست تنفس جنگل که با هدف توقف بهره‌برداری چوبی از جنگل‌های شمال اجرا شد، وارد مرحله‌ای تازه شده است.

موافقان این سیاست معتقد بودند جنگل باید از فشار بهره‌برداری رها شود تا فرصت تجدید حیات پیدا کند. منتقدان اما می‌گویند توقف بهره‌برداری نباید به معنای توقف جنگلداری و مدیریت فعال باشد.

حالا پس از سال‌ها، سازمان منابع طبیعی تلاش می‌کند پاسخ این اختلاف را در قالب جنگلداری نوین ارائه کند.

جنگلداری نوین؛ عبور از مدیریت تک‌بعدی جنگل

جنگلداری ایران در سال‌های اخیر شاهد یکی از مهم‌ترین تغییرات سیاستی خود بوده است. توقف بهره‌برداری چوبی از جنگل‌های شمال، نقطه پایانی بر الگوی کلاسیک جنگلداری بود؛ الگویی که بخش مهمی از برنامه‌های آن بر تولید و بهره‌برداری چوب استوار بود.

با اجرای سیاست تنفس جنگل، رویکرد مدیریت عرصه‌های جنگلی دستخوش تغییر شد. اکنون اما در برنامه هفتم پیشرفت، مفهوم دیگری با عنوان مدیریت پایدار جنگل و جنگلداری نوین مورد توجه قرار گرفته است.