به گزارش ترنم شمال؛ مدیریت پسماند در قائم‌شهر وارد مرحله‌ای تازه شده است؛ شهری که سال‌ها با انباشت زباله و تبعات زیست‌محیطی آن دست‌وپنجه نرم می‌کرد، اکنون با توسعه زیرساخت‌های پردازش پسماند، تولید کود، تصفیه شیرابه و برنامه‌ریزی برای تبدیل زباله به انرژی، در مسیر تبدیل یک چالش زیست‌محیطی به فرصتی اقتصادی قرار گرفته است.

شهردار قائم‌شهر با تشریح آخرین اقدامات انجام‌شده در سایت پسماند این شهر، از بهره‌برداری از فاز دوم سالن تخمیر، تولید کود فاین و گرانول و راه‌اندازی آزمایشی تصفیه‌خانه شیرابه خبر داد؛ اقداماتی که به گفته او می‌تواند مسیر مدیریت پسماند را از هزینه و تهدید، به سمت ارزش‌آفرینی، درآمد پایدار و حفاظت از سلامت عمومی هدایت کند.

پایان یک چالش قدیمی با رویکردی تازه

کاظم علیپور، شهردار قائم‌شهر، با اشاره به اینکه پسماند طی سال‌های گذشته یکی از ابرچالش‌های استان مازندران بوده است، اظهار کرد: انباشت غیربهداشتی زباله در برخی شهرها، ایجاد سکوهایی با ارتفاع حدود ۶۰ متر و حتی انتقال پسماند به استان‌های دیگر، عمق مشکلات موجود در این حوزه را نشان می‌داد.

وی افزود: پسماند در سال‌های گذشته علاوه بر ایجاد آسیب‌های جدی زیست‌محیطی، به یکی از تهدیدهای حوزه بهداشت عمومی تبدیل شده بود، اما با پیگیری‌های استاندار مازندران و همراهی مدیریت‌های شهری و شهرستانی، رویکرد نسبت به این موضوع در حال تغییر است.

به گفته علیپور، هدف امروز دیگر صرفاً جمع‌آوری و دفن زباله نیست؛ بلکه پردازش، بازیافت، تولید محصول، کنترل شیرابه و استفاده انرژی‌محور از پسماند در دستور کار قرار گرفته است.

تولید کود؛ تبدیل پسماند به محصول اقتصادی

شهردار قائم‌شهر با اشاره به بهره‌برداری از بخش‌های جدید سایت پسماند این شهر گفت: فاز دوم سالن تخمیر و بخش‌های درآمدزای تولید کود فاین و کود گرانول به بهره‌برداری رسیده است.

این بخش از طرح می‌تواند ضمن کاهش حجم پسماند باقی‌مانده، بخشی از زباله ورودی را به محصول قابل استفاده و دارای ارزش اقتصادی تبدیل کند؛ اتفاقی که نگاه اقتصادی به مدیریت پسماند را در قائم‌شهر پررنگ‌تر کرده است.

علیپور تأکید کرد: مجموعه اقداماتی که در سایت پسماند انجام شده، این ظرفیت را ایجاد می‌کند که پسماند از یک هزینه سنگین برای مدیریت شهری، به منبعی برای درآمدزایی و ایجاد ارزش افزوده تبدیل شود.

تصفیه شیرابه؛ گامی برای حفاظت از محیط زیست

یکی دیگر از مهم‌ترین بخش‌های این طرح، تصفیه‌خانه شیرابه است؛ پروژه‌ای که سال‌ها یکی از دغدغه‌های مدیریت شهری قائم‌شهر محسوب می‌شد و اکنون وارد مرحله بهره‌برداری اولیه و دوره آزمایشی شده است.

علیپور با اشاره به اهمیت این پروژه گفت: کنترل و تصفیه شیرابه نقش مهمی در کاهش آثار زیست‌محیطی ناشی از پسماند دارد و راه‌اندازی این مجموعه می‌تواند یکی از مشکلات دیرینه سایت زباله قائم‌شهر را مدیریت کند.

همچنین راه‌اندازی سپتاژ با مشارکت بخش خصوصی از دیگر اقداماتی است که در راستای تکمیل زنجیره مدیریت پسماند در این شهر دنبال شده است.

بازپیرایی سکوی ۵۰ ساله زباله در دستور کار

قائم‌شهر با میراثی حدود نیم‌قرن انباشت زباله مواجه است؛ سکویی که اکنون بازپیرایی بهداشتی آن به یکی از برنامه‌های مهم مدیریت شهری تبدیل شده است.

شهردار قائم‌شهر با اشاره به این موضوع گفت: با مساعدت مسئولان استانی و همراهی مجموعه مدیریت شهری، برنامه‌ریزی برای بازپیرایی بهداشتی سکوی زباله و ایجاد فضای سبز در این محدوده انجام شده است.

اجرای این طرح می‌تواند علاوه بر کاهش آثار نامطلوب زیست‌محیطی، بخشی از یک نقطه بحرانی و قدیمی شهر را به فضایی سامان‌یافته‌تر تبدیل کند.

قائم‌شهر به دنبال صنایع تبدیلی پسماند

در کنار توسعه خطوط پردازش، تولید کود و تصفیه شیرابه، ایجاد صنایع تبدیلی پسماند نیز در دستور کار مدیریت شهری قرار گرفته است.

علیپور با اشاره به این برنامه اظهار کرد: شهرداری و شورای اسلامی شهر قائم‌شهر در زمینه تأمین زمین برای اجرای صنایع تبدیلی پسماند، تعهدات خود را دنبال می‌کنند.

راه‌اندازی صنایع تبدیلی می‌تواند حلقه‌های مختلف زنجیره اقتصاد پسماند را به یکدیگر متصل کرده و زمینه ایجاد ارزش افزوده و فرصت‌های اقتصادی جدید را فراهم کند.

RDF؛ گام بعدی برای تبدیل زباله به انرژی

یکی از مهم‌ترین طرح‌های پیش‌بینی‌شده برای سایت پسماند قائم‌شهر، تولید سوخت مشتق از پسماند یا RDF است.

شهردار قائم‌شهر از برنامه‌ریزی برای اجرای این طرح با مشارکت سیمان فیروزکوه و در چارچوب مسئولیت‌های اجتماعی خبر داد و گفت: موافقت‌های اولیه این طرح با حمایت استاندار مازندران انجام شده و تلاش می‌شود موضوع RDF تا پایان سال به مرحله واگذاری و اجرا برسد.

 اجرای این طرح می‌تواند ضمن کاهش حجم پسماند، بخشی از مواد قابل احتراق موجود در زباله را به سوخت مورد استفاده صنایع تبدیل کند.

علیپور با اشاره به ظرفیت RDF برای تأمین سوخت صنایع سیمانی افزود: با راه‌اندازی این طرح، امکان استفاده از سوخت مشتق از پسماند در صنایع سیمانی فراهم خواهد شد و این موضوع می‌تواند در کاهش مصرف انرژی و تأمین بخشی از نیازهای انرژی کشور مؤثر باشد.

ظرفیت پردازش ۵۰۰ تن پسماند در روز

بر اساس اعلام شهردار قائم‌شهر، در حال حاضر روزانه حدود ۲۵۰ تن پسماند وارد سایت پسماند این شهر می‌شود.

علیپور با اشاره به ظرفیت خطوط پردازش سایت گفت: این مجموعه دارای دو خط ۲۵۰ تنی است که در مجموع ظرفیت پردازش ۵۰۰ تن در روز را فراهم می‌کند و با تکمیل چرخه پردازش، امکان پذیرش این میزان پسماند وجود خواهد داشت.

به این ترتیب، چشم‌انداز سایت پسماند قائم‌شهر تنها مدیریت پسماند تولیدشده در این شهر نیست، بلکه توسعه ظرفیت‌های پردازش می‌تواند زمینه تبدیل این مجموعه به یک مرکز مهم مدیریت پسماند در منطقه را نیز فراهم کند.

از زباله تا محصول؛ زنجیره‌ای که در قائم‌شهر در حال تکمیل است

اکنون زنجیره مدیریت پسماند در سایت قائم‌شهر از مرحله پذیرش و پردازش پسماند تا تخمیر، تولید کود فاین و گرانول و تصفیه شیرابه در حال تکمیل است.

در فازهای بعدی نیز اجرای طرح RDF، احداث کارخانه بازیافت و توسعه صنایع تبدیلی دنبال خواهد شد؛ مجموعه‌ای از پروژه‌ها که در صورت تکمیل می‌تواند مدل سنتی دفن زباله را به یک چرخه اقتصادی و زیست‌محیطی تبدیل کند.

سرمایه‌گذاری بیش از هزار میلیارد تومانی در تجهیزات و زیرساخت‌ها

شهردار قائم‌شهر همچنین با اشاره به اقدامات انجام‌شده در دوره ششم شورای اسلامی شهر گفت: در این دوره اقدامات مؤثری برای توسعه سایت پسماند انجام شده و تجهیزات ویژه‌ای خریداری شده است که نمونه برخی از آنها در کشور محدود است.

وی ارزش روز تجهیزات و امکانات ایجادشده در سایت پسماند قائم‌شهر را بیش از یک‌هزار میلیارد تومان اعلام کرد و افزود: مدیریت شهری برای تکمیل این مجموعه و ارائه یک سایت جامع و الگو در سطح کشور، از ظرفیت‌های استانی استفاده خواهد کرد.

مازندران؛ از بحران پسماند تا الگوی ملی

قائم‌شهر حالا در شرایطی به سمت تکمیل زنجیره مدیریت پسماند حرکت می‌کند که مازندران سال‌ها یکی از استان‌های درگیر با چالش انباشت و دفع زباله بوده است.

علیپور معتقد است مازندران با وجود سابقه طولانی در بحران پسماند، می‌تواند به پایلوت مدیریت نوین پسماند در کشور تبدیل شود؛ چراکه رویکرد مدیریت پسماند در حال عبور از انباشت و دفن غیربهداشتی و حرکت به سمت پردازش، بازیافت، تولید کود، تصفیه شیرابه، تولید انرژی و کسب درآمد از پسماند است.

اگر این زنجیره طبق برنامه پیش برود، «زباله» دیگر صرفاً ماده‌ای دورریختنی نخواهد بود؛ بلکه می‌تواند به کود، سوخت، مواد قابل بازیافت و در نهایت منبعی برای درآمد پایدار شهری تبدیل شود؛ مسیری که قائم‌شهر تلاش دارد با توسعه سایت پسماند خود، یکی از نمونه‌های آن را در مازندران به نمایش بگذارد.