به گزارش ترنم شمال؛ کاهش سطح آب دریای خزر در سال‌های اخیر، زنگ خطر جدی برای محیط‌زیست، منابع طبیعی و اقتصاد دریا محور استان‌های شمالی کشور به‌ویژه مازندران را به صدا درآورده است.

این پدیده که ناشی از عوامل متعددی همچون تغییرات اقلیمی، کاهش ورودی رودخانه‌ها، تبخیر بالا و بهره‌برداری بی‌رویه از منابع آبی است، موجب عقب‌نشینی خط ساحلی، تهدید اکوسیستم‌های حساس، کاهش ظرفیت صید و آسیب به زیرساخت‌های گردشگری و بندری شده است.

در همین راستا، کشورهای حاشیه دریای خزر شامل ایران، روسیه، آذربایجان، ترکمنستان و قزاقستان، طی نشستی منطقه‌ای، راهکارهای مقابله با این بحران را بررسی کردند. این نشست با هدف تقویت همکاری‌های علمی، فنی و مدیریتی برای حفظ پایداری منابع آبی خزر و جلوگیری از تشدید بحران برگزار شد.

از سوی دیگر، سازمان حفاظت محیط‌زیست ایران با هدف حفظ پهنه‌های آبی متصل به خزر از جمله تالاب انزلی، میانکاله، گمیشان و خلیج گرگان، اقداماتی نظیر لایروبی آبراهه‌ها و انتقال آب از ساحل به این مناطق را در دستور کار قرار داده است. این اقدامات با هدف جلوگیری از خشکیدگی، حفظ تنوع زیستی و تداوم حیات اکولوژیک این زیست‌بوم‌های ارزشمند انجام می‌شود.

کارشناسان محیط‌زیست تأکید دارند که مقابله با این روند نگران‌کننده نیازمند مدیریت یکپارچه منابع آبی، احیای تالاب‌ها، کاهش آلاینده‌ها و پایش مستمر سطح آب است. همچنین نقش رسانه‌ها، نهادهای مردمی و آموزش عمومی در ارتقای آگاهی و مطالبه‌گری اجتماعی بسیار حیاتی است.

در این پیوند نشست هم‌اندیشی بررسی راهکارهای توسعه بنادر استان با حضور مدیران کل اجرایی و صاحب نظران تخصصی این حوزه به همراه تعدادی از اعضای هیات علمی دانشگاه مازندران در محل استانداری برگزار شد.

در این نشست که به منظور بررسی راهکارهای توسعه بنادر استان مازندران و جایگاه راهبردی آن در اقتصاد استان، تقویت زیر ساخت‌های لجستیک، ارتقای ظرفیت‎های تجاری و ترانزیتی استان و همچنین بهره‌گیری از ظرفیت‌های علمی، تخصصی و اجرایی موجود برگزار شد، دکتر امیرمنصور طهرانچیان، عضو هیات علمی گروه اقتصاد و دکتر محمد اکبری‌نسب و دکتر عباس عینعلی، اعضای هیات علمی دانشکده علوم دریایی دانشگاه مازندران به نمایندگی از دانشگاه حضور داشتند.

«فناوری لاک» پسروی خزر را خنثی می کند

در این پیوند دانشیار دانشگاه مازندران اظهار کرد: نگاه سنتی به بندر، به‌عنوان یک سازه فیزیکی برای پهلوگیری کشتی، دیگر پاسخگوی نیازهای امروز نیست.

دکتر محمد اکبری نسب گفت: بندر موفق دارای پنج مولفه مهم است که شامل بندر، لجستیک، صنعت، دیجیتال و مالی دانست می باشد که حاصل این ترکیب باید تبدیل بندر از یک سازه صرفا عملیاتی به یک پلتفرم لجستیک منطقه‌ای (Regional Logistics Platform) باشد؛ مفهومی که آینده رقابت بنادر را نه در ظرفیت اسمی اسکله‌ها، بلکه در یکپارچگی این پنج مولفه رقم خواهد زد.

اکبری‌نسب به یکی از چالش‌های اصلی بنادر شمال، یعنی نوسان و کاهش تراز آب دریای خزر، پرداخت و با انتقاد از رویکرد فعلی که مبتنی بر لایروبی مکرر و واکنشی است، پیشنهاد داد بنادر شمال به‌جای مدیریت واکنشی این نوسان، از فناوری سیستم لاک (Lock) و حوضچه‌های کنترل‌شده بهره ببرند.

وی افزود: بر اساس این پیشنهاد، آب داخل حوضچه بندر در ترازی ثابت نگه داشته می‌شود و کشتی‌ها از طریق دروازه‌های لاک، مستقل از تراز لحظه‌ای دریا یا رودخانه، وارد و خارج می‌شوند. این رویکرد می‌تواند بندر را به‌طور ساختاری از وابستگی به نوسانات تراز آب خزر مستقل کند، برخلاف لایروبی که صرفا مساله را به تعویق می‌اندازد.

اکبری‌نسب به یک مطالعه تطبیقی میان دو کشور اندونزی و ویتنام اشاره کرد و افزود: اندونزی در سال‌های اخیر توانست میزان اتصال بنادر خود به شبکه‌های کشتیرانی جهانی را به‌طور قابل توجهی افزایش دهد، اما این افزایش اتصال، به همان نسبت به بهبود عملکرد عملیاتی، کاهش هزینه‌های لجستیکی یا ارتقای رقابت‌پذیری منجر نشد. در مقابل، ویتنام تقریبا به‌طور همزمان هم اتصال دریایی خود را توسعه داد و هم کیفیت عملکرد کل زنجیره تامین را ارتقا بخشید.